پايگاه اطلاع رساني فرهنگ و ارتباطات ديني
ArticleID PicAddress Subject Date
{ArticleID}
{Header}
{Subject}

{Comment}

 {StringDate}
 
 
 
 
  • رسانه جديد، فرهنگ متاثر  
  • 1391-12-20 11:44:52  
  • تعداد بازدید : 42   
  • ارسال به دوستان
  •  
  •  
  • رسانه جدید، فرهنگ متاثر

    تالیف: طوبی منصوری

    در قرن بیستم، حوزه ارتباطات و تکنولوژی های وابسته به آن نیز مانند بسیاری از حوزه های دیگر دست خوش تغییر و تحولات گسترده ای شده است. در این قرن بشر شاهد پیدایش نظام هایی از ارتباطات بود که توزیع و انتقال سریع و گسترده ی پیام ها را از یک نقطه به نقطه دیگر امکان پذیر ساخت. این نظام ها، ابتدا از طریق الکترونیکی کردن اطلاعات ، یکدست شد و سپس با پیشرفت های روزافزون تکنولوژی ها از راه دیجیتالی کردن آنها توانست بر عواملی چون فضا، زمان و مکان غلبه کند. در این راستا، جهان با ظهور رسانه های جدید ارتباطی مانند فکس، تلویزیون های ماهواره ای و اینترنت وارد " عصر دوم رسانه ها" شده است که کاملا با "عصر اول رسانه ها" متفاوت است.

    عصر اول رسانه ها، با تکنولوژی های ارتباطی فیلم، رادیو و تلویزیون و ویدئو شناخته می شود و با توسعه ی جریان ارتباطی تلفن، همراه است.

    وابستگی فرهنگی، سلطه ی فرهنگی غرب در جهان سوم، سلطه ی شرکت های بزرگ ارتباطی (اجتماعی ـ فرهنگی ) و تولید کنندگان فیلم های تلویزیونی و سینمایی آمریکا بر جهان سوم و غربی شدن، مهمترین پیامد های عصر اول رسانه ها از منظر نظریه پردازان مکتب وابستگی و منتقدان جدی عصر اول رسانه ها است.  عصر دوم رسانه ها که از دیدگاه نظریه پردازان با ظهور و شکل گیری نوع جدیدی از جامعه نیز همراه شده است، از طریق ادغام تکنولوژی های جدید ارتباطی ماهواره ای با رایانه، تلویزیون و تلفن ظاهر شده است. در عصر دوم رسانه ها ظاهراً با تضاد انحصاری میان تولید کنندگان و مصرف کنندگان، پیام ها از بین می رود و تولید نه تنها دیگر یک طرفه نخواهد بود، بلکه در انحصار گروهی خاص نیز قرار نخواهد گرفت.

    به عبارت دقیقتر، هر رسانه ای خود حامل پیام و فرهنگ خاصی است. از این رو رسانه های الکترونیکی جدید، حامل پیام ها و فرهنگ خاصی هستند که با گسترش آنها، آن پیامدها و فرهنگ ها نیز انتشار می یابد. از میان این رسانه های جدید  می توان به نقش رایانه و اینترنت در این رابطه اشاره کرد.

    "کارل لیدلمایر" از دانشگاه "اینبروک" در مقاله خود در باب نسبت فلسفه تکنولوژی و فلسفه رسانه می نویسد:" معمولاً کامپیوتر خود به عنوان تهدیدی از خارج تلقی نمی شود. این شراکت جدید بین کامپیوتر و انسان مشکلات جدیدی را به وجود می آورد. همانطور که "مایکل هیم" می گوید، خطر تکنولوژی در عوض شدن انسان ها نهفته است که در آن اعمال و آرزوهای انسان به کلی دگرگون می شود. با استفاده از تکنولوژی کامپیوتر به ویژه ساختار برتر اینترنت و رسانه های گروهی یک تغییر رادیکال روزانه ی ذهنی و کاری برای ما اتفاق می افتد."     

    از طرف دیگر با شرایط جدید، جامعه جدیدی در حال شکل گیری و ظهور است. جامعه جدیدی که با تعبیر جامعه اطلاعاتی نیز تعریف می شود.

    بر خلاف دوران گذشته که اطلاعات تکنولوژیکی دراختیار متخصصان و صاحب نظران فن و صنایع قرار داشت و مشروعیت آن نیز به تایید و تصدیق آنها مرتبط بود، در جامعه ی جدید، اطلاعات تکنولوژیست ها و علمای اجتماعی و مردم معمولی نیز مرتبط با تکنولوژی اطلاعاتی قرار گرفته است و بخشی از زندگی روزمره آنان شده است؛ زیرا اطلاعات و اخبار در گروه نیازهای اساسی همه مردم قرار گرفته است و تولیدات آن استفاده همه جانبه دارد. در حالیکه در دوران گذشته استفاده از تکنولوژی مرتبط به اقشار خاصی بود و فراگیری زیادی نیز نداشت. از طرفی اطلاعات که به شکل کالا شده، به مدد تکنولوژی های جدید ارتباطی در دسترس هر کس که طالب آن است، قرار می گیرد.

    دکتر "محمد عطاران" در رابطه با تحولات فرهنگ یادگیری در اثر تحولات فن آوری های دیجیتال به نقل از "اسکات لش" از کتاب " جامعه شناسی پست مدرنیسم" او می نویسد: "فن آوری های دیجیتالی به خصوص  فن آوری های رایانه ای به تدریج فرهنگ ما را تبدیل به فرهنگ بصری کرده است. اگر در گذشته انسان به کمک واژه ها و کلمات می اندیشید و احساس می کرد، در دنیای پسامدرن امروزی به کمک تصاویر و اشکال ارتباط برقرار می کند و می اندیشد. او می گوید: فرهنگ پسامدرن نظام فیگورال را به نظام گفتاری ترجیح می دهد و معنادار بودن از طریق شکل ها بیش از آنکه به کلمات مربوط باشد، معناداری بر وجه شمایل است. از این رو چشم اهمیت فوق العاده ای در دنیای پسامدرن پیدا کرده است و همه ی ما به خصوص نوجوانان با صور و اشکال، بهتر ارتباط برقرار می کنند. در گذشته رسانه هایی که برای تولید کلمات بود مانند مطبوعات و صنعت نشر، اهمیت داشتند اما اکنون به نظر می رسد دنیای خط به پایان رسیده و دنیای تصویر شروع شده است و در این میان هیچ ابزار دیگری به اندازه ی رایانه قدرت و قابلیت بصری ندارد، اما با ظهور عصر دوم رسانه ها و ظهور جامعه جدید، وسایل ارتباطی جدید در آن جامعه همگی در راستای جهانی شدن فرهنگ عمل می کنند. در جامعه ی جدید که به نظر "مارشال مک لوهان" در عصر ارتباطات به دهکده ای کوچک تبدیل شده بود، به صورت یک دهکده الکترونیک درآمده است؛ زیرا در این جهان جدید همه می توانند به رادیو و تلویزیون و رسانه های الکترونیک جدید و آخرین اطلاعات منتشر شده دسترسی داشته باشند. همانطوری که می دانیم یکی از رسانه های جدید اینترنت است که در حال ایجاد تغییراتی در ما است. در واقع استفاده کنندگان اینترنت دیگر آن مردم قبل از بروز این انقلاب کامپیوتری نیستند. این مسئله واضح است که تجربه، انسان را تغییر می دهد، اما خیلی از مفسرین فرهنگ پسامدرن، یعنی فرهنگ جوامع پیشرفته صنعتی که از تکنولوژی اطلاعات مثل اینترنت تاثیر پذیرفته اند، تغییراتی در افراد را که حتی باعث ایجاد یک شخصیت متفاوت در آنها شده است، کشف کرده اند.

    البته برخی از این مفسرین زیاده روی می کنند و در نتیجه بیشتر تئوری های آنها وقتی به عنوان فلسفه فرهنگ ـ پسامدرن قبول می شوند که غیر از آنها تئوری دیگری موجود نباشد! درواقع" تئوری پست" مدرن باید از" فرهنگ پست مدرن" جدا شود. از طرفی اینترنت، در حال تغییر ارتباط ما با طبیعت است و این نه تنها به دلیل تقویت تئوری های پست مدرنیسم با "ضخیم شدن" لایه  تصورات ما که ایجاد احساسات نسبت به دنیای خارج و واکنش به آن را به وجود می آورد، شکل می گیرد بلکه با کاهش اهمیت مسایل طبیعی ناشی از تکنولوژی های به وجود آمده بعد از انقلاب صنعتی نیز این تغییرات بارزتر شده است .

    "مارکو وتیز" نیز مدعی است که رسانه های الکترونیکی حس ما را از واقعیت محل و مکان مختل می کنند؛ به طوری که "مکان ها بیش از پیش شبیه یکدیگر می شوند و اهمیت و یکی بودن مکان از بین می رود". میلیون ها و حتی میلیاردها مردمی که هر روز به تماشای تلویزیون می نشینند، در مکانی قرار می گیرند که نه با دیوار و کوچه و محله و خیابان ، بلکه با تجربه ای ناپایدار و " محو شونده " تعریف و تبیین می شود. باید این واقعیت را بپذیریم که رسانه های الکترونیک بدون تردید، احساس ما از مکان را نسبی می کنند. البته پیام های فرهنگی این تجربه نیز، به همین نسبت قابل مطالعه است. دایره ی مباحثات مربوط به رسانه ها و تکنولوژی ارتباطات طرح این پرسش قراردادی را که تاثیر اطلاعات وتکنولوژی های جدید بر هویت فرهنگی یا ملی چیست، نادرست می داند. برای اصلاح آن باید شرایط طرح این سوال را معکوس کرد؛ یعنی باید پرسش را با طرح مسئله خود " هویت" و پرسیدن اینکه، انواع مختلف ارتباطات چه اهمیتی از لحاظ شکل هویت دارند، آغاز کرد. در واقع تمرکز توجه تحلیل ها باید بر اسباب مباحثات و استدلالات، تکنولوژی ها و نهادهایی باشد که تولید کننده فرهنگند. از این چشم انداز، "ملت" خود معلول این تکنولوژی های فرهنگی است نه مبدا و نقطه ی پیدایی آنها .

    از طرف دیگر، رسانه های الکترونیکی جدید در اثر تغییراتی که در برداشت های بشر امروزی به وجود می آورند، "هویت ها" را نیز در وضعیت کاملاً تازه ای قرار می دهند که متفاوت و حتی مغایر با هویت های عصر اول رسانه ها با دوران مدرن است. در ایران نیز نفوذ سریع و گسترده ی  وسایل الکترونیکی جدید باعث شده است تا تغییر هویت نزد جوانان ایرانی خیلی زود به وجود بیاید. رسانه های الکترونیکی جدید از نظر هویتی وضعیت تازه ای ایجاد کرده اند که بسیاری از جوانان کاربر این وسایل در ایران هم اکنون مثل غربیان رفتار می کنند.

    فرهنگی را که رسانه های جدید در صدد ترویج آن هستند خیلی سریع در تمام کشورها و از جمله در کشور ما رواج می یابد و فرهنگ ما را به چالش می کشد. اکنون که رسانه های جدید وارد شده اند و ریشه دوانیده اند، راه درست مواجهه با چنین ورود بی وقفه ای شناخت آن و برخورد علمی و آگاهانه با جلوه های آشکار آن است.


    منابع:

    - دکتر نعمت الله فاضلی. دیجیتالی شدن فرهنگ ایرانی. دفتر مطالعات و توسعه رسانه.

    - دکتر نعمت الله فاضلی. رسانه ها و فرهنگ در چشم انداز تاریخی. دفتر مطالعات و توسعه رسانه.

    - شعبانعلی بهرامپور. 1383. فناوری های نوین ارتباطی و چالش های فرهنگی در ایران .  

    پایگاه اطلاع رسانی فن آوری اطلاعات و ارتباطات ( جابلسا)

    - مسعود واحدی. 1383. رسانه ها و جهانی شدن فرهنگ. پایگاه باشگاه اندیشه

    -Information Technology and Internet Culture . by Wesley Cooper - The university of Alberta

     
    نام :
    نام خانوادگی :
    ایمیل :
     
    متن :
    متوسط امتیاز :
    %0
    تعداد آراء :
    0
    امتیاز شما :